Strona główna » kaja
Strona główna » kaja
Kategorie
gramatyka

Różnice między czasownikami „kjenne”, „kunne” i „vite”

Kjenne; kunne; vite - czym się różnią te czasowniki i jak ich używać?

Podczas nauki języka norweskiego, często napotykamy się na różne czasowniki, które mogą sprawiać trudności z ich zrozumieniem i poprawnym użyciem. Jednym z takich przypadków są czasowniki „kjenne”, „kunne” i „vite”, które, choć mogą wydawać się podobne, mają zupełnie różne znaczenia i konteksty użycia.

1. Kjenne

Czasownik „kjenne” oznacza „czuć”, „znać” lub „być zaznajomionym z czymś”. Używamy go, aby wyrazić znajomość lub znajomość osobistą z osobą, miejscem lub rzeczą. Nie możemy jednak użyć tego słówka jeśli chcemy powiedzieć, że znamy jakiś język – jest to umiejętność, więc użyjemy kunne.

Przykłady:

  • Jeg kjenner henne godt. (Znam ją dobrze.)
  • Kjenner du denne byen? (Czy znasz to miasto?)
  • Hun kjenner lukten av roser. (Ona czuje zapach róż.)
  • Jeg kjenner ikke hennes puls. (Nie wyczuwam jej pulsu.)

2. Kunne

Czasownik „kunne” oznacza „móc” lub „umieć”. Jest używany, aby wyrazić możliwość wykonania czegoś lub posiadanie umiejętności.

Przykłady:

  • Jeg kan snakke norsk. (Potrafię mówić po norwesku.)
  • Kan du hjelpe meg? (Czy możesz mi pomóc?)
  • Vi kunne dra på kino i kveld. (Moglibyśmy pójść do kina dziś wieczorem.)

3. Vite

Czasownik „vite” oznacza „wiedzieć”. Używamy go, aby wyrazić posiadanie wiedzy na temat czegoś lub posiadanie informacji.

Przykłady:

  • Jeg vet ikke hva som skjedde. (Nie wiem, co się stało.)
  • Vet du hvorfor det regner? (Czy wiesz, dlaczego pada deszcz?)
  • De vet når bussen kommer. (Wiedzą, kiedy przyjeżdża autobus.)

Mając na uwadze powyższe przykłady, warto zauważyć, że każdy z tych czasowników ma swoje własne znaczenie i kontekst użycia. „Kjenne” odnosi się do znajomości, „kunne” dotyczy możliwości lub umiejętności, a „vite” odnosi się do posiadania wiedzy lub informacji na temat czegoś. Zapoznanie się z tymi subtelnościami pozwoli ci swobodnie poruszać się w języku norweskim i precyzyjnie wyrażać swoje myśli i intencje.

Mam nadzieję, że ten krótki przewodnik pomoże Ci lepiej zrozumieć różnicę między czasownikami „kjenne”, „kunne” i „vite” w języku norweskim. Życzymy udanej nauki!

Kategorie
gramatyka poziom A1-A2

Czasowniki modalne

Części mowy, którymi określamy umiejętności, obowiązki i chęci, należą do pierwszych i jednych z ważniejszych, które poznajemy podczas nauki większości języków obcych. Nie inaczej jest w języku norweskim. Czasowniki modalne są niezbędne do konstruowania najprostszych zdań w codziennej komunikacji. Jest ich zaledwie pięć, więc utrwalenie ich nie należy do trudnych zadań — a ze wskazówkami zawartymi w tym artykule z pewnością będzie łatwiejsze!

Czasowniki modalne – czym są i jak się odmieniają?

W języku norweskim określa się je jako hjelpeverb lub modalverb. Podstawową rolą tych słów jest wyrażenie zamiarów, przekonania, zalecenia, instrukcji, chęci, a także preferencji. Czasowniki modalne, zwane również posiłkowymi, w bezokoliczniku i czasie teraźniejszym brzmią następująco:

  • å burde – bør (powinieneś/powinnaś),
  • å kunne – kan (możesz, umiesz),
  • å måtte – må (musisz),
  • å skulle – skal (można go przetłumaczyć jako „masz, będziesz”, choć jego znaczenie jest znacznie szersze i można go używać niemalże we wszystkich zdaniach, które opowiadają o planach i zamiarach),
  • å ville – vil (chcesz, będziesz).

Na początkowym etapie nauki powyższe słówka często wprowadzają nieco chaosu do notatek – a to dlatego, że każdy z nich ma nieco inną odmianę w czasie teraźniejszym. Intuicyjne używanie czasowników modalnych w formułowaniu zdań nie będzie zatem możliwe, jeśli nie nauczysz się ich na pamięć. W codziennej komunikacji odgrywają jednak ogromną rolę, dlatego warto dobrze je poznać już na pierwszych lekcjach!

Jak umieścić czasowniki modalne w konstrukcji zdania?

Najważniejszą zasadą — o której na początkowym etapie nauki często zapominamy — jest to, że po hjelpeverb zawsze pojawia się czasownik lub przysłówek kierunkowy w bezokoliczniku, np.:

  • „Jeg vil kjøpe en sykkel.” („Chcę kupić rower.”),
  • „Hun skal ut på tur.” („Ona jedzie na wycieczkę.”),
  • „Jeg må vaske klær.” („Muszę zrobić pranie.”).

Doskonałym przykładem użycia modalnych części mowy jest jedno z pierwszych pytań, które słyszymy na kursach językowych, a mianowicie: „Kan du snakke norsk?” („Czy umiesz mówić po norwesku?”). W przeciwieństwie do innych, podobnych konstrukcji zdań, tutaj bezokolicznik będzie występował bez „å” na początku.

Jeśli hjelpeverb wydają Ci się trudne, zauważ, że podobne konstrukcje zdań często stosujemy również w języku polskim. Na co dzień przecież mówimy „umiem zrobić”, „chcę się przygotować” czy „planuję wyjechać”. Norweskie czasowniki modalne, kiedy przyswoimy już ich nieregularną odmianę oraz zasady używania połączonych z nimi przysłówków, stają się bardzo intuicyjne w codziennym używaniu.

Chcesz dowiedzieć się więcej o czasownikach modalnych? Zapraszamy na lekcje online!

Nauka języka norweskiego może być prosta i przyjemna – wystarczy, że zdecydujesz się na udział w kursie organizowanym przez szkołę Norsk.nå. Oferujemy zajęcia zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych w formie indywidualnej lub grupowej, a co więcej — wyróżniamy się nietuzinkowym podejściem do nauczania. Dzięki nam poznasz czasowniki modalne oraz szereg innych zagadnień, które umożliwią Ci efektywną komunikację!

 

Kategorie
kultura

Magia Jul: Norweskie Tradycje Świąteczne

Święta Bożego Narodzenia w Norwegii

Zbliżając się do świąt Bożego Narodzenia, atmosfera w kraju fiordów przybiera wyjątkowo magicznego charakteru. Norwegowie doskonale łączą stare, rodzinne tradycje z nowoczesnymi trendami, sprawiając, że święta w Norwegii to niezapomniane doświadczenie. 

Nordycke korzenie

Boże Narodzenie to po norwesku „JUL”. Słowo to ma bardzo długą tradycję, jeszcze sprzed czasów chrześcijańskich. Pierwotnie Jul oznaczało nazwę miesiąca kalendarzowe w kalendarzu germańskim i wywodzi się z jeszcze wcześniejszych tradycji nordyckich. Jòlnir lub Ýlir to alternatywne imiona boga Odyna. Jul świętowano na przełomie listopada i grudnia, po zakończeniu jesiennych żniw.  W tym okresie farmerzy mieli obowiązek zorganizowania przyjęcia przy własnoręcznie uważonym piwie, na które musieli zaprosić przynajmniej trzech sąsiadów.
Aktualnie Jul to okres kilku tygodniu na który składa pięć faz: Advent (Adwent), Julaften (Wigilia), Romjul (tydzień od Wigilii do Nowego Roku), Nyttår (nowy rok) i epiphany (Trzech Króli). 

Dla wielu jednak świętowanie zaczyna się dużo wcześniej…

Odyn - kursy języka norweskiego online

Julebord

W Skandynawii świętowanie świąt Bożego Narodzenia zaczyna się już w listopadzie, wraz z pierwszymi imprezami Julebord. Julebord to bankiet podczas którego serwowane są tradycyjne świąteczne potrawy i alkohol. Każda firma, szkoła czy instytucja organizuje swój Julebord, na który często zapraszani są też partnerzy czy przyjaciele. Dlatego większość Norwegów bierze udział w wielu tego typu przyjęciach, które często obejmują całonocne after party.

Jeśli zostaniesz na Julebord zaproszony, pamiętaj aby wybrać formalny strój! Chociaż Norwegowie zazwyczaj preferują luźne, sportowe odzienie, świętowanie Julebord wymaga bardziej odświętnej kreacji.

Lysfest

Lysfest, czyli festiwal świateł, to relatywnie nowa tradycja, która zdążyła już zrobić spektakularne wrażenie. To magiczne wydarzenie odbywa się zazwyczaj w drugiej połowie listopada, aby wprowadzić mieszkańców w świąteczną atmosferę.

Miasta, takie jak Oslo, Bergen czy Trondheim, rozświetlają się tysiącem światełek.
 W miastach rozbłyskują nie tylko tradycyjne lampki choinkowe, ale także interaktywne instalacje świetlne, które reagują na ruchy przechodniów. Co roku możemy podziwiać coraz ciekawsze instalacje i nowinki techniczne.

Podczas Lysfest, mieszkańcy i turyści  uczestniczą także w różnorodnych wydarzeniach towarzyszących. Koncerty, parady świateł i pokazy sztucznych ogni dodają temu świątecznemu festiwalowi niezapomniany charakter. 

Advent

Adwent w Norwegii obchodzony jest od czterech niedziel przed Bożym Narodzeniem.
Ale co to właściwie jest adwent?
Adwent oznacza ważne przybycie, zatem okres adwentu to okres oczekiwania na to przybycie. Norwegia jest krajem tradycyjnie luterański, czekamy więc oczywiście na przyjście Chrystusa.

Kalendarze adwentowe
To, co w wielu częściach świata nazywane jest kalendarzami adwentowymi, w Norwegii nazywa się julekalenderen  (kalendarz bożonarodzeniowy). Tak jak i u nas, takie kalendarze przyjmują w dzisiejszych czasach wszystkie możliwe formy a sklepy prześcigają się w pomysłach na coraz to nowsze. Oprócz klasycznych kalendarzy z czekoladkami możemy więc znaleźć także takie zwierające, herbaty, kosmetyki, skarpety czy inne gadżety.

Norwegia jednak ma coś, czego my nie mamy….

Telewizyjne kalendarze adwentowe

Jedną z nowszych norweskich tradycji są telewizyjne kalendarze adwentowe. Są to 24 – odcinkowe seriale, emitowane codziennie, skupiające się wokół tematyki Bożego Narodzenia. Jest ich bardo wiele, więc każdy znajdzie coś dla siebie! Zarówno dorośli jak i dzieci. Ich oglądanie w rodzinnym gronie jest jedną ze skandynawskich tradycji. 

 

Norweskie świece adwentowe
W Norwegii Adwent obchodzony jest czterema świecami, po jednej na każdą niedzielę.

Wszystkie cztery świece umieszcza się w świeczniku i co tydzień zapala jedną z nich.
Przy zapalaniu świec tradycyjnie śpiewa się adwentową piosenkę lub recytuje wiersz. Jest kilka możliwości, tutaj zamieszczamy filmik z jedną z takich piosenek. 

Nisse

Nisse, czyli skarpetkowy stróż, to jedna z najstarszych i najbardziej uroczych tradycji norweskich świąt Bożego Narodzenia. Nisse to zazwyczaj mała postać o niskim wzroście, przypominająca elfa lub krasnala. Jego stroje są zwykle utrzymane w tradycyjnym stylu, z czerwoną lub zieloną czapką, przypominającą czapkę Mikołaja, i długim płaszczem. Często trzyma w ręce drewniany kijek lub różdżkę, co dodaje mu lekko magicznego wyglądu.

Wierzy się, że Nisse jest opiekunem domu, a jego obecność przynosi szczęście i pomyślność.
W dniach poprzedzających Boże Narodzenie, rodziny przygotowują specjalne miseczki z jedzeniem, najczęściej złożonym z ryżu i słodyczy. Miska ta jest ustawiana w wyznaczonym miejscu, zwykle na parapecie okna czy przy kominku, aby Nisse mógł ją znaleźć.

 

Julaften

Julaften, czyli Wigilia Bożego Narodzenia. W porównaniu do polskiej Wigilii, norweska Julaften ma swoje unikalne cechy. Choć obie tradycje kładą nacisk na rodzinne spotkania i smaczne posiłki, norweska Wieczerza Bożonarodzeniowa nie jest postna, dania są mięsne lub rybne, chociaż karpika tam nie uświadczymy. W Norwegii do Wigilii pije się też mocny alkohol.

Najpopularniejszymi daniami są pinnekjøtt, ribbe oraz lutefisk. 

Pinnekjøtt to solona i suszona baranina lub jagnięca wędzona szynka. Mięso to jest gotowane na parze nad wrzącą wodą, nad gałązkami brzóz lub sosny. Ta specyficzna metoda gotowania nadaje potrawie charakterystyczny smak i aromat. Gałązki dodają subtelnej nuty drzewnej do mięsa. Danie to jest serwowane z ziemniakami, puree z selera i sosami. 

 

Ribbe to kolejne popularne danie świąteczne w Norwegii. Są to pieczone wieprzowe żeberka o chrupiącej skórce. Ważnym elementem przygotowania ribbe jest uzyskanie chrupiącej i złocistej skórki, co jest kluczowe dla smaku potrawy. 

Kolejnym daniem jest lutefisk. Lutefisk to tradycyjne norweskie danie, które wzbudza wiele kontrowersji ze względu na swoją specyficzną metodę przygotowania. Głównym składnikiem lutefisku jest suszone mięso dorsza, które jest moczone w ługu i potem gotowane lub pieczone. Proces ten, choć długi i wymagający, ma na celu zmienienie konsystencji mięsa, nadając mu galaretowatą strukturę.

Lutefisk wywołuje różne opinie ze względu na swoją nietypową teksturę i intensywny zapach. Niektórzy uwielbiają to danie za jego unikalny smak, podczas gdy innych odrzuca specyficzna konsystencja i intensywny zapach,

Ponadto, lutefisk stał się również przedmiotem kontrowersji ze względu na proces jego przygotowania, który obejmuje stosowanie ługu sodowego. Proces ten był kiedyś bardziej niebezpieczny i wymagał staranności w stosowaniu ługu, co mogło prowadzić do poparzeń skóry. Obecnie jednak, dzięki bardziej nowoczesnym metodom produkcji, ten aspekt jest zazwyczaj kontrolowany i bezpieczny.

A co do picia...?

W Norwegii alkohol ma swoje ważne miejsce na wigilijnym stole. Wśród napojów alkoholowych popularnych podczas wigilii norweskiej znajdują się piwo, wino, a także juleøl oraz akevitt. 

Juleøl, czyli „piwo świąteczne”, to tradycyjne norweskie piwo produkowane specjalnie na okres świąteczny. Jest to zazwyczaj mocniejsze i bardziej aromatyczne piwo niż standardowe wersje dostępne w ciągu roku. Charakteryzuje się bogatszym smakiem, a niekiedy dodawane są mu przyprawy świąteczne, takie jak cynamon czy goździki.

Akevitt to norweski napój alkoholowy, znany również jako aquavit. Jest to rodzaj gorzelnego trunku ziołowego, często destylowanego z ziemniaków lub ziaren zbóż. Charakterystycznym elementem akevitt jest jego aromat i smak, które pochodzą głównie z ziół, takich jak koper, anyż czy kmink. Tradycyjnie akevitt podawane jest schłodzone i często spożywane jest jako dodatek do świątecznych posiłków, szczególnie rybnych.

W zimie nie może też zabraknąć rozgrzewającego Gløgg. To gorący, aromatyczny trunek bazując głównie na czerwonym winie. Gløgg zyskuje swój niepowtarzalny charakter dzięki dodatkowi przypraw, takich jak cynamon, goździki i kardamon. Pije się go na gorąco a Norwegowie często podają Gløgg w towarzystwie migdałów i rodzynek.

Romjul

Romjul to okres między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem, który jest obchodzony w Norwegii oraz w innych krajach skandynawskich. Termin „romjul” pochodzi z języka norweskiego i oznacza dosłownie „spokojny miesiąc”. Jest to czas, gdy wiele firm, szkół i instytucji publicznych w Norwegii jest zamkniętych, a ludzie mają czas na relaks, odpoczynek i spędzanie czasu z rodziną.

W tym okresie wiele rodzin kontynuuje świąteczne tradycje, a atmosfera jest wciąż nasycona duchem Bożego Narodzenia. Romjul to także czas, kiedy wielu Norwegów korzysta z zimowych aktywności na świeżym powietrzu, takich jak narciarstwo, łyżwiarstwo czy wędrówki po malowniczych krajobrazach Norwegii.

Tradycyjnie, w niektórych regionach Norwegii, Romjul może być czasem, gdy odwiedza się przyjaciół i krewnych, których nie udało się zobaczyć w czasie samego Bożego Narodzenia. 

Ogólnie Romjul to okres, który jest postrzegany jako czas relaksu, refleksji i cieszenia się atmosferą świąteczną, zanim rozpocznie się nowy rok. Wiele osób w Norwegii traktuje ten czas jako okazję do odpoczynku i odbudowania sił przed nadejściem Nowego Roku.

Romjul - zajęcia z języka norweskiego online
Kategorie
poziom A1-A2 poziom B1-B2 słownictwo

Knask eller Knep? – Piosenka

Hallo alle sammen!


Czy jest tutaj ktoś, kto świętuje Halloween? A wiecie, że można to zrobić na

wiele sposobów? Jednym z nich jest rozwiązanie przygotowanych przez Kacpra

halloweenowych zadań do przesłodkiej i mega wpadającej w ucho

piosenki “Knask og knep på Halloween”. Wystarczy, że posłuchacie jej kilka razy,

rozwiążecie zadania i trochę nowego słownictwa zostanie Wam w głowie 🙂


Ha en god Halloween!

Ordbok:

et spøkelse – duch, zjawa

overalt – wszędzie

knask eller knep – cukierek albo psikus

å banke på en dør – pukać do drzwi

en flaggermus – nietoperz

(et) godt – słodycze

en heks – czarownica, wiedźma

å være redd (for) – bać się (czegoś)

et mørke – zmrok, ciemności

å skrike – krzyczeć

skummel- straszny, przerażający

1. Uzupełnij tekst piosenki:

Knask og knep på Halloween

  er det overalt

Spøkelse, han er så

banker på en

Knask og knep på Halloween

hekser flyr i vilden sky.

Spøkelse, han er så

banker på en

Knask knask knsak knask eller knep

Knask og knep på Halloween

I mørket   flaggermus

Spøkelse, han er så

banker på en .

Knask knask knsak knask eller knep

Her har du litt godt min .

Spøkelse, han blir så
Happy Halloween

2. Oversett setninger:

1. Wszędzie jest strasznie. 2. Cukierek albo psikus. 3. Mamo, widziałem ducha! 4. On bardzo się boi. 5. Mam tutaj trochę słodyczy. 6. W ciemności krzyczą nietoperze.

3. Fyll ut setningene med følgende ord:

overalt - mørket - flaggermus - redd - skumle - banker

1. Hvordan kan jeg se ting i  ?

2. Det   på døra.

3. For et rot! Det ligger søppel. 

4. På halloween pleier vi å ha   kostymer på oss.

5.   er de eneste pattedyrene som kan fly.

6. Venninna mi er så   for edderkopper.

Fasit

1. Uzupełnij tekst piosenki: ​

Knask og knep på Halloween

__skummelt___________ er det overalt

Spøkelse, han er så __redd_________

banker på en dør.

 

Knask og knep på Halloween

Hekser flyr i vilden sky.

Spøkelse, han er så redd

banker på en ___en dør_______ .

 

Knask knask knsak knask eller knep


Knask og knep på Halloween

I mørket ___skriker________ flaggermus

 

Knask knask knsak knask eller knep

Her har du litt godt min __venn________.

Spøkelse, han blir så ____glad_______

Happy Halloween

 

2. Oversett setninger:


1. Wszędzie jest strasznie.

Det er skummelt overalt.


2. Cukierek albo psikus.

Knask eller knep.


3. Mamo, widziałem ducha!

Mamma, jeg så et spøkelese!


4. On bardzo się boi.

Han er så redd.


5. Mam tutaj trochę słodyczy.

Jeg har litt godt her.


6. W ciemności krzyczą nietoperze.

I mørket skriker flaggermus.

 

3. Fyll ut setningene med følgende ord:


1. Hvordan kan jeg se ting i _____mørket___________?

2. Det ____banker____________ på døra.

3. For et rot! Det ligger søppel ____overalt______________.

4. På halloween pleier vi å ha ______skumle___________ kostymer på oss.

5. _________________ er de eneste pattedyrene som kan fly.

6. Venninna mi er så ______redd_____________ for edderkopper.

Kategorie
poziom A1-A2 poziom B1-B2 słownictwo

Halloween

Halloween w Norwegii

Halloween to święto obchodzone co roku 31 października. Halloween to po norwesku: Allehelgensaften, czyli wigilia dnia Wszystkich Świętych (allehelgensdag).
Tradycja tego święta wywodzi się ze starożytnego celtyckiego święta Samhain, podczas którego ludzie rozpalali ogniska (å tenne et bål) i nosili kostiumy (kostymer) odstraszające duchy (spøkelser).
W VIII wieku papież Grzegorz III wyznaczył dzień 1 listopada jako dzień ku czci wszystkich świętych. Wkrótce Dzień Wszystkich Świętych włączył niektóre tradycje Samhain. Poprzedni wieczór był znany jako Wigilia Wszystkich Świętych, a później Halloween. Z biegiem czasu Halloween przekształciło się w dzień pełen atrakcji, takich jak „cukierek albo psikus” (
Knask eller knep! ), rzeźbienie lampionów z dyni (å skjære gresskar), zakładanie kostiumów i jedzenie smakołyków.
Teraz jest ono hucznie obchodzone także w Norwegii.

et bein – kości
en kost – miotła
en begravelse – pochówek
et kadaver, et lik – zwłoki
et stearinlys – świeczka
godteri – cukierki
ei kappe – peleryna
ei kiste – trumna, szkatuła
ei gryte – kocioł
en kirkegård – cmentarz
et spindelvev – pajęczyna

Kursy języka norweskiego - Halloweenowe słownictwo

et kostyme – strój, przebranie
ei kråke – wrona
en krypt – krypta
øyeepler – gałki oczne
glør – węgielki
hoggtenner – kły
en fullmåne – pełnia księżyca
en spøkelsesby – wymarłe miasto (dosł. miasto duchów)
en kirkegård – cmentarz
et hjemsøkt hus – dom grozy, nawiedzony dom
ei lanterne – latarnia
en magi – magia
en maske – maska
en midnatt – północ
et måneskinn – światło księżyca
et mareritt – koszmar
en trylledrikk – eliksir
et gresskar – dynia
RIP – hvil i fred – spoczywaj w pokoju
et skjelett – szkielet
en hodeskalle – czaszka
en sjel – dusza
en trolldom – zaklęcie
et edderkoppnett – pajęczyna
ei overtro – przesąd, zabobon
en gravstein – nagrobek
ugudelige aktiviteter – bezbożne zajęcia
en uhellig grunn – bezbożna ziemia
en tryllestav – różdżka
en parykk – peruka
et hekseri – czary
en heksejakt – polowanie na czarownice

Kursy języka norweskiego - słownictwo Halloweenowe

Przymiotniki

nifs – upiorny
overnaturlig – nadprzyrodzony
ugudelig – bezbożny
grufull – koszmarny; straszny
obskur – mroczny; ponury;
gyselig – straszny; okropny;

Halloweenowe aktywności

å skjære gresskar – wycinanie dyni
å kle seg ut – przebieranie się
Knask eller knep! – cukierek albo psikus 
å få godteri – dostać słodycze
å gå på en kostymefest – iść na imprezę przebieraną
å spille spill – grać w gry
å tenne et bål – rozpalić ognisko
å besøke et hjemsøkt hus – odwiedzić nawiedzony dom
å dekorere huset – udekorować dom
å fortelle pirrende historier – opowiadać historie mrożące krew w żyłach

Możecie nas znaleźć także na:
Facebook’uInstagramie oraz TikToku!

Zapraszamy również do nas na zajęcia indywidualne oraz kursy grupowe.

Kategorie
poziom A1-A2 poziom B1-B2

Samochodowe słownictwo

Posiadasz samochód i mieszkasz w Norwegii? Koniecznie musisz znać to słownictwo! Z tego wpisu dowiesz się, jak nazywają się poszczególne części samochodu, jakie rodzaje samochodów mamy i poznasz wyrażenia przydatne jeśli prowadzisz.

Części samochodowe

ei bakrute – tylna szyba
et dørhåndtak – klamka
et frontrute – przednia szyba
en vindusvisker – wycieraczka
et panser – maska
frontlykter – reflektory przednie
en støtfanger – zderzak
en dekk – opona
ei dør – drzwi
navkapsler – kołpaki
et hjul – kolo
et baklys – tylne światło
et bensintanklokk – korek zbiornika paliwa
et bilbelte – pas bezpieczeństwa
et nummerskilt – tablica rejestracyjna
et bagasjerom – bagażnik
en lyddemper – tłumik
en bremsepedal – pedał hamulca
en gasspedal – pedał gazu
en girstang – dźwignia zmiany biegów
en fjæring – zawieszenie

 
 
 

Przydatne wyrażenia

Mannen fester setebeltet. – Mężczyzna zapina pas bezpieczeństwa.
Bilmekaniker skifter dekk. – Mechanik samochodowy zmienia oponę.
Jeg har et flatt dekk. – Złapałem gumę.
Jeg har hatt en krasj. – Miałem wypadek.
Speilet ble revet av. – Lusterko zostało wyrwane.
Jeg har skrapet på døren. – Zadrapałam drzwi.
Det er en merkelig støy i fjæringen. – W zawieszeniu słychać dziwny dźwięk.
Det er et hull i lyddemperen. – W tłumiku jest dziura.
Bilen låser seg ikke. – Samochód nie zamyka się.
Motoren fungerer ujevnt. – Silnik pracuje nierówno.

Rodzaje samochodów

en personbil – samochód osobowy 
en lastebil – ciężarówka
en lastebil med tipp – wywrotka
en bobil – kamper
en elbil – samochód elektryczny
en varebil – samochód dostawczy
en hybridbil – samochód hybrydowy
en kabriolet – kabriolet

Możecie nas znaleźć także na:
Facebook’uInstagramie oraz TikToku!

Zapraszamy również do nas na zajęcia indywidualne oraz kursy grupowe.

Kategorie
gramatyka poziom A1-A2

Częste błędy w pisowni

Częste błędy w pisowni (popełniane również przez Norwegów!)

Po pierwsze, powiedzmy sobie, jak nazywają się literówki w języku norweskim? Mamy na to aż 3 słówka:

En skriveleif
en trykkleif
en skrivefeil

Kursy języka norweskiego online - Literówki

Popularne błędy

  1. Częstokroć  zapominamy o przecinku przy przywitaniach, np. 

    Hei på deg <imię i nazwisko>! Jak widać, brakuje tutaj przecinka

    – poprawna wersja wygląda więc tak:
    Hei på deg, <imię i nazwisko>! ←– tutaj pojawia się przecinek po przywitaniu i jest to
    poprawne 😉

  2. ET a ETT 

    På kjøkkenet har jeg ett stort kjøleskap.
    – Vi tok ett fly fra Oslo til Madrid.
    – Det var ett mareritt å være syk på sydenturen.


    W tym zdaniu powinniśmy mieć «et», a nie «ett». Wydaje się, że ten błąd powstał
    w latach późniejszych. Wiele osób robi ten błąd i wydaje się nie rozróżniać między
    liczebnikiem „ett” a rodzajnikiem „et”. Uważa się, że ten błąd pochodzi z języka
    szwedzkiego, gdzie „ett” jest zarówno liczebnikiem jak i rodzajnikiem.
    Dobrze skojarzyć to sobie z tym, co się dzieje w języku angielskim.

    a cupboard= jakaś szafka = et skap
    one cupboard = jedna szafka = ett skap

  3. å / og

    – Vi begynner og spise klokken fire.
    – Det er godt og vite.
    – Vi står å prater sammen.

    – Nøklene ligger i postkassen, å det har jeg sagt mange ganger.

    „Å” stoi tylko przed czasownikami w bezokoliczniku, podczas gdy „og” łączy zdania
    równorzędnie albo łączy też grupy słów – może także łączyć dwa bezokoliczniki, np.
    – Jeg elsker å danse og synge.

  4. LENGRE a LENGER

    – Jeg har ventet på legen lengre enn deg.
    – I morgen skal vi gå enda lengre enn i dag.

    W obu przypadkach powinno to być „lenger”.


    A tutaj poprawne użycie: „lengre”:
    – Et tog er lengre enn en lastebil.

    W szczególności na wschodzie kraju jest wielu Norwegów, którzy mówią „lengre” w
    każdym przypadku, więc to nie jest dziwne, że ten błąd jest rozpowszechniony, ale
    pamiętajmy, że to dwa różne słowa.

     

    „Lengre” jest stopniem wyższym od przymiotnika „lang”:
    – Du har en lang nese. Men min nese er enda lengre.

    „lenger” jest stopniem wyższym od przymiotnika „lenge”:
    – Vi har ventet lenge. Jeg orker ikke å vente lenger enn en time.

    „lenger” jest stopniem wyższym od przysłówka „langt”:
    – Vi har gått langt. Jeg orker ikke å gå lenger enn en mil.

  5. Pisownia rozdzielna

    Ikke glem å sette på vaske maskinen i kveld.
    – Lamme kotelettene er kjempe gode.
    – Miljø vern ministeren vil ikke uttale seg om saken.


    Te słowa: vaskemaskinen, lammekotelettene, vernministeren,
     nie mogą być rozdzielone, ale łącznie, Jednakże wielu Norwegów dzieli tego
    typu wyrazy. Jedna z teorii głosi, że wpływ na to miał język angielski, gdzie wiele
    wyrazów złożonych pisze się ze spacją. Inna z kolei mówi, że ludzie nie radzą sobie z
    czytaniem i pisaniem tak długich wyrazów i potrzebują trochę „przestrzeni” między nimi.

  6. Brak przecinka po zdaniu podrzędnie złożonym

    – Når det blir mørkt tenner jeg stearinlys i stua.

    – Dere som har fast jobb er heldige.
    – Hvis du kommer klokken elleve kan vi spise middag sammen.

    Wersja poprawna:
    – Når det blir mørkt, tenner jeg stearinlys i stua.
    – Dere som har fast jobb, er heldige.
    – Hvis du kommer klokken elleve, kan vi spise middag sammen.

    Wiele osób męczy się z zasadami dotyczącymi przecinków. Niektórzy wstawiają
    przecinki tylko tam, gdzie czują, że one mają być, tam, gdzie ma być jakaś przerwa.
    Na szczęście istnieją reguły, gdzie należy wstawiać przecinki, by lepiej zrozumieć zdanie
    – ale o tym w innym odcinku 😉

Możecie nas znaleźć także na:
Facebook’uInstagramie oraz TikToku!

Zapraszamy również do nas na zajęcia indywidualne oraz kursy grupowe.

Kategorie
gramatyka poziom A1-A2

Określoność rzeczownika

W języku polskim określoność rzeczownika nie ma znaczenia, więc temat ten może sprawiać trudność w języku norweskim. Zanim przejdziemy do określonych zasad gramatycznych, wyjaśnijmy sobie zatem, czym określoność rzeczownika jest.

Co to znaczy, że rzeczownik jest określony lub nieokreślony?

Określoność rzeczownika mówi nam o 2 rzeczach:

  • Czy dana rzecz jest znana czy nieznana?
  • Czy jest ona konkretna czy ogólna?

Np.

Ania maluje na tablicy.
W tym przykładzie tablica będzie nieokreślona. Mówimy o niej po raz pierwszy, nie ma większego znaczenia co to jest za tablica. Jest to jakaś tam tablica.

Ale, jeśli powiesz dalej: Tablica jest w szkole. To w języku norweskim będzie już ona określona, ponieważ dookreślamy ten przedmiot i mówimy o tym konkretnym egzemplarzu, który jest w szkole.

Inny przykład: Tomek kupuje spodnie.
W tym zdaniu spodnie byłyby w języku norweskim nieokreślone. Nic o nich nie wiemy, Tomek kupuje jakieś spodnie. Ale jeśli powiemy następnie: Te spodnie są za duże. – Będą one już określone, ponieważ mówimy o tym konkretnym, jednym egzemplarzu, nie o wszystkich spodniach na świecie.

Zawsze tam gdzie będziemy mieli zaimek wskazujący – ten, ta, ci – będziemy mieli formę określoną.

Jak wygląda określoność w norweskim?

O tym, czy rzeczownik jest określony czy nieokreślony, mówi nam rodzajnik.

Jeśli rodzajnik stoi przed rzeczownikiem jest on w formie nieokreślonej:

et barn
en kopp
ei tavle

Liczba mnoga nie posiada rzeczownika:
kopper
tavler

Jest to zawsze forma podstawowa słówka, występująca w słowniku. Rodzajniki są 3, tak jak są 3 rodzaje:
et – rodzaj nijaki
en – rodzaj męski
ei – rodzaj żeński

Ponieważ niemożliwe jest zgadnąć jakiego rodzaju jest wyraz, po samej jego budowie, ważna aby uczyć się zawsze nowych słówek wraz z rodzajnikami na pamięć. Bez tego nie będziecie w stanie odmieniać rzeczowników, a uwierzcie mi – to ważna sprawa. 

Formę określoną tworzymy natomiast poprzez przerzucenie rodzajnika na tył a w liczbie mnogiej określonej dodajemy -ENE (od tej zasady są wyjątki)

et barn – barnET
en kopp – koppEN
ei tavle – tavlA (w rodzaju nijakim EI zmienia się na A na końcu).

Liczba mnoga:
koppENE
tavlENE

 

Kiedy używamy formy nieokreślonej?

1. Kiedy mówimy o czymś po raz pierwszy lub coś przedstawimy.

Det er en katt. (To jest kot.)
Vi ser en sky. (Widzimy chmurę.)
Det er et stort hus. (To jest duży dom.)
Hun kjøpte ei skjorte. (Ona kupiła koszulę.)

2. Kiedy określamy cechy osób.

Han er et geni. (On jest geniuszem.)
Du er en flink arbeider. (Jesteś zdolnym pracownikiem.)
Marcin er en idiot. (Marcin jest idiotą.)

3. Po zaimku dzierżawczym

Jeżeli zaimek dzierżawczy występuję przed rzeczownikiem, to wtedy musi on być również nieokreślony.
Det er mi mor. (To moja mama.)
Hennes bil er gul. (Jej samochód jest żółty.)
Våre bøker ligger på bordet. (Nasze książki leżą na stole.)

4. Po: noen, hver, hvilken

Jest to kolejna zasada gramatyczna, po której rzeczownik będzie zawsze nieokreślony, niezależnie od kontekstu.
Det er noen polske jenter i klassen min. (Jest kilka polskich dziewczyn w mojej klasie.)
Hver person her snakker norsk. (Każda osoba tutaj mówi po norwesku.)
Hvilken is vil du ha? (Którego loda chcesz?)

5. Po liczbach i określeniach ilości

Jeg har tolv planter. (Mam 12 roślin.)
Det er mange tre i skogen. (Jest wiele drzew w lesie.)
Hun har mange venner. (Ona ma wielu przyjaciół.)

6. Po dopełniaczu z "S"

Kiedy mówimy, że coś do kogoś należy używając genitiv-S, ta rzecz również będzie nieokreślona.

Barteks armbåndsur er dyr. (Zegarek Bartka jest drogi.)
Jentas jakke er skitten. (Kurtka dziewczyny jest brudna.)
Hundens bolle er tom. (Miska psa jest pusta.)

Kiedy używamy formy określonej?

1. Kiedy mówimy o czymś, co jest już nam znane lub to dookreślamy.

Ta zasada wynika tylko i wyłącznie z kontekstu. Jeśli Twój rozmówca wie, do jakiej konkretnej rzeczy się odnosisz, to użyjemy formy określonej.

Det er en katt. KattEN er brun. (To jest kot. Kot jest brązowy.)
Vi ser en sky. SkyEN ligner på en sommerfugl. (Widzimy chmurę. Chmura przypomina motyla.)
Det er et stort hus. Dette husET vil vi kjøpe. (To jest duży dom. Ten dom chcemy kupić.)
Hun kjøpte ei skjorte. SkjortA er pen. (Ona kupiła koszulę. Koszula jest ładna.)

2. Kiedy mówimy o czymś jedynym w swoim rodzaju.

Sola skinner sterkt i dag. (Słońce świeci dzisiaj mocno.)
Jorda er rund. (Ziemia jest okrągła.)

3. Kiedy dana rzecz jest dookreślona dodatkową informację.

Kontoren, som hun jobber i, er i nærheten. (Biurko, w którym ona pracuje, jest w pobliżu.)
Kjæresten hennes, som heter Knur, er 30 år gammel. (Jej chłopak, który nazywa się Knut, ma 30 lat.)
Mannen, som jeg snakket med i går, var snill. (Mężczyzna, z którym wczoraj rozmawiałam, był miły.)

 

4. Kiedy mamy na myśli cały rodzaj albo gatunek.

Tigrene er truet.Tygrysy są zagrożone.
Menneskene adskiller seg fra dyrene ved det at de kan snakke.Ludzie różnią się od zwierząt tym, że potrafią mówić.

5. Jeśli rzeczownik stoi przed zaimkiem dzierżawczym.

Det er mora mi. (To jest moja mama.)
Bilen hennes er gul. (Jej samochód jest żółty.)
Bøkene våre ligger på bordet. (Nasze książki leż na stole.)

Możecie nas znaleźć także na:
Facebook’u, Instagramie oraz TikToku!

Zapraszamy również do nas na zajęcia indywidualne oraz kursy grupowe.

Kategorie
gramatyka poziom B1-B2

Preteritum i Perfektum

Użycie czasów preteritum i perfektum to nie lada wyzwanie dla większości uczących się norweskiego. Wiele osób zadaje pytania: czy jest w ogóle sens uczyć się tylu czasów? Nie wystarczy mi jeden? Okazuje się, że forma tego samego czasownika, tylko w innym czasie, może oddać zupełnie inne znaczenie.

I chociaż jest sporo zasad kiedy używamy którego czasu, to jeśli dopiero zaczynasz uczysz się różnicy pomiędzy Preteritum a Perfektum, to wystarczy, że zapamiętasz jedną główną:

Preteritum używamy kiedy mówimy o czynnościach zakończonych w określonym czasie w przeszłości. Perfektum, kiedy dana czynność zaczęła się w przeszłości i wciąż trwa lub chcemy podkreślić jej wpływ na teraźniejszość.

Wszystkie inne, bardziej szczegółowe zasady, zamieszczamy poniżej.

Preteritum

Czas preteritum tworzymy poprzez odmianę czasownika w zdaniu do jego drugiej formy. Czasowniki dzielimy na 4 grupy + czasowniki nieregularne a ich odmiany trzeba w większości nauczyć się na pamięć.

Czas Preteritum stosujemy wtedy, gdy:

1. Mówimy o czynnościach zakończonych + podajemy określony czas

Preteritum będzie zawsze prawidłowym wyborem jeśli podajemy KIEDY w przeszłości coś się zadziało.

Jeg jobbet i går.
Pracowałam wczoraj.

Jeg så Eurovision på lørdag.
Oglądałem Eurowizję w sobotę.

For to dager siden var jeg i Kraków.
Dwa dni temu byłam w Krakowie.

Preteritum będziemy używali zawsze kiedy występuję któreś z tego typu określeń:

  • i går 
    (wczoraj, przedwczoraj…)
  • på mandag
    (określony dzień tygodnia)
  • for 5 år siden
    (wyrażenie x lat, dni, godzin, temu…)
  • i går kveld
    (zbitki typu wczoraj wieczorem….)
  • i juni/juli
    (określony miesiąc)
  • i 2015
    (określony rok)

2. Zdajemy relację z jakiegoś wydarzenia.

Czasu preteritum użyjemy taże kiedy opowiadamy o jakimś wydarzeniu z przeszłości i jego następstwach. Tak, jakbyśmy chcieli napisać o nim książkę.

Først spiste vi snacks. Etterpå drakk vi shots. Til slutt kastet noen opp.
Najpierw zjedliśmy przekąski. Potem wypiliśmy shoty. Na koniec kilka osób wymiotowało.

Først besøkte jeg foreldrene mine. Etterpå syklet jeg. Jeg var på grillfest med vennene mine.
Najpierw odwiedziłem moich rodziców. Potem jeździłem na rowerze. Byłem na grillu z moimi przyjaciółmi.

3. Mówimy o nierzeczywistych sytuacjach.

Czasu preteritum używamy przy zdaniach warunkowych, często z wykorzystaniem Hvis + czasownika modalnego w tym samym czasie.

Hvis jeg var deg, ville jeg ikke selge dette huset.
Gdybym był tobą, nie sprzedałbym domu.

Hvis jeg var deg, ville jeg ikke gjøre det.
Gdybym była tobą, nie zrobiłabym tego.

Hvis jeg var rik, skulle jeg besøke alle verdens land.
Gdybym była bogata, zwiedziłabym wszystkie kraje świata.

4. Kiedy chcemy być bardzo uprzejmi.

Jednym ze sposobów, nadania naszej wypowiedzi upejrzemego tonu, jest zmiana czasownika (szczególnie modalnego) na czas Preteritum. Norwedzy nie stosują tak dużo słówka „proszę”, możesz więc często spotkać się z tą konstrukcją.

Kunne du bringe papirene fra kontoret?
Czy mógłbyś przynieść dokumenty z biura?

Det var god kaffe.
To była dobra kawa.

Kursy języka norweskiego - perfektum czy preteritum

Perfektum

Czas Perfektum to czas przeszło-teraźniejszym. Zdania z jego użyciem muszą więc być w jakiś sposób powiązane z teraźniejszością. Pasuje on w sytuacjach, kiedy dana sytuacja wciąż trwa, lub jej efekty wciąż się utrzymują.
Czas ten tworzymy poprzez dodanie do trzeciej formy czasownika Har.

❗️ OSOBA + HAR + OSTATNIA FORMA CZASOWNIKA Z TABELI (SPIST, GJORT, VÆRT osv.)

Jeg har vært i Spania.
(zdanie twierdzące)

Har du vært i Spania?
(pytanie przez inwersję, Har jest na 1. miejscu)

Jeg har ikke vært i Spania.
(Przeczenie. Ikke stawiamy po har)

Czasu tego użyjemy gdy:

1. Skupiamy się na czynności, a nie na czasie kiedy coś zostało wykonane.

Jeg har spist.
Zjadłam.

Jeg har lest denne boka.
Przeczytałam tą książkę.

Jeg har lagd middag.
Zrobiłem obiad.

Ale Uwaga! Jeśli mówimy kiedy coś się wydarzyło, używamy znów Preteritum.
Har du lest denne boka? -> Ja, jeg leste den for to dager siden. 

2. Kiedy mówimy o czynności, która zaczęła się w przeszłości i trwa dalej.

Jeg har bodd i Norge i fem år.
Mieszkam w Norwegii od 5 lat.

Jeg har vært i Tyskland i 3 dager.
Jestem w Niemczech od 3 dni.

Jeg har ikke jobbet på to dager.
Od dwóch dni nie pracuję.

Vi har ikke sett hverandre på lenge.
Nie widzieliśmy się od długiego czasu.

3. Mówimy o czynności, która musi zostać wykonana przed inną czynnością (w teraźniejszość i przyszłości)

Når jeg har spist middag, skal jeg på tur.
Jak zjem, pójdę na spacer.

Når jeg har kommet hjem, skal jeg lære norsk.
Jak wrócę do domu, pouczę się norweskiego.

4. Opowiadamy o doświadczeniach życiowych.

Perfektum to też domena doświadczeń życiowych. Jeśli chcemy powiedzieć, że zawsze lub nigdy czegoś nie robiliśmy to użyjemy właśnie tego czasu. 

alltid   ->  Jeg har alltid kommet på jobb presis.
zawsze – Zawsze przychodzę do pracy na czas.

ofte -> Jeg har ofte våknet om natten.
często – Często budzę się w nocy.

aldri -> Jeg har aldri vært i Tyskland.
nigdy – Nigdy nie byłem w Niemczech.

noen gang  -> Har du noen gang spist reker?
kiedyś – Czy jadłeś kiedyś krewetki?

i det siste  -> I det siste har jeg vært i Ålesund.
ostatnio – Ostatnio byłam w Ålesund.

nettopp -> Jeg har nettopp snakket med ham.
właśnie – Właśnie z nim rozmawiałem.

allerede -> Jeg har allerede våknet opp.
już – Już się obudziłam.

5. Mówimy o okresach, które jeszcze się nie zakończyły:

Jeżeli w zdaniu mówimy o jakiś okresie, który wciąż trwa, np. dzisiaj, w tym tygodniu czy w tym roku, to wciąż użyjemy Perfektum, pomimo, że podajemy określony czas. Ponieważ ten okres wciąż trwa, nie należy jeszcze całkiem do przeszłości (nie możemy więc użyć Perfektum).

i dag   -> Jeg har spist bare et måltid i dag.
dzisiaj – Dzisiaj zjadłam tylko jeden posiłek.

denne uka -> Denne uka har jeg spilt fotball.
w tym tygodniu – W tym tygodniu grałam w piłkę nożną.

i år -> Jeg har reist til Norge i år.
w tym roku – Byłam w Norwegii w tym roku.

Możecie nas znaleźć także na:
Facebook’u, Instagramie oraz TikToku!

Zapraszamy również do nas na zajęcia indywidualne oraz kursy grupowe.

Kategorie
gramatyka poziom A1-A2

Være czy bli?

Być czy nie być? A może… być czy stawać się? Oto jest pytanie które powinniśmy zadać sobie ucząc się norweskiego. A to dlatego, że słówka „å være” oraz „å bli” używane są często zamiennie, a nie powinny. Każde z nich ma swoje odrębne znaczenie i jest używane w konkretnych sytuacjach. Aby używać ich poprawnie, musimy zastanowić się czy dana sytuacja jest stała czy zmienna.

Å VÆRE - być

Słówko være oznacza być. W czasie teraźniejszym odmieniamy je do „er” a w czasie przeszłym do „var”, perfektum „har vært”. Være użyjemy kiedy opisujemy sytuację która jest:

– stała
– niezmienna
– trwa aktualnie lub miała miejsce w przeszłości
– opisujemy umiejscowienie czegoś w przestrzeni

Użycie være będzie więc poprawne w tego typu zdaniach:

Jeg er student. Jestem studentem.
Han er en far. – On jest ojcem.
Skoene er dyre. – Buty są drogie.
Det var varmt i går. – Bylo ciepło wczoraj.
Vi var på kino for to dager siden. – Byliśmy w kinie 2 dni temu.
Hun har vært syk lenge. – On był długo chory.

Å bli - stawać się, zostawać

Bli używamy wtedy, kiedy zaszła jakaś zmiana. Stan A zmienił się w stan B. Np. nastrój zmienił się z dobrego w zły, było słońce ale teraz jest deszcz, w związku z inflacją ceny wzrosły, ukończyłam studia i zostałam lekarzem.
Bli odpowiadać będzie więc takim słówkom jak „stawać” czy „zostawać”, użyjemy go kiedy chcemy zwrócić uwagę rozmówcy na to jaka zmiana zaszła.

Jeg var glad men katten knuste vasen og jeg ble sint. – Byłam zadowolona ale kot zbił wazę i się wkurzyłam.
Alt ble dyrt i det siste. – Wszystko stało się drogie ostatnio.
Jeg blir lege om 2 år. – Zostanę lekarzem za 2 lata.
Været ble dårlig. – Pogoda zrobiła się kiepska.
Neste sommer blir vi gift. – W następne lato będziemy małżeństwem.

W zdaniach w czasie przyszłym Være zamieniamy na Bli:
Han er syk. – Han blir syk.
On jest chory. – On będzie chory.
Vi er hjemme. – Vi blir hjemme.
Jesteśmy w domu. – Będziemy w domu.
Du er arbeidsledig. – Du blir arbeidsledig.
Jesteś bezrobotny. – Będziesz bezrobotny.

W niektórych kontekstach możemy też używać ich zamiennie:

Vil du bli/være med?
Chcesz iść z nami?

Jeg blir her/Jeg vil være her.
Zostanę tutaj/ Chcę tutaj zostać.

Możecie nas znaleźć także na:
Facebook’uInstagramie oraz TikToku!

Zapraszamy również do nas na zajęcia indywidualne oraz kursy grupowe.